Περίπου δύο παιδιά σε κάθε σχολική τάξη εκτιμάται ότι επηρεάζονται από τη διαταραχή: Στόχος η έγκαιρη ανίχνευση και η ανάπτυξη εξειδικευμένου εργαλείου γλωσσικού ελέγχου.

Την έναρξη της πρώτης επιδημιολογικής μελέτης για την Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή (ΑΓΔ) στην Κύπρο ανακοινώνει το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ), με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τη διαταραχή, που τιμήθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2026.

Πρόκειται για το ερευνητικό έργο Early-DLD (Early Screening of Developmental Language Disorder), το οποίο φιλοδοξεί να καλύψει ένα σημαντικό κενό στην Κύπρο, όπου μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επιδημιολογικά δεδομένα για τη συγκεκριμένη διαταραχή ούτε σταθμισμένο εργαλείο έγκαιρης ανίχνευσής της για παιδιά που μιλούν την κυπριακή ελληνική.

Η σημασία της πρωτοβουλίας αναδεικνύεται από τα διεθνή επιστημονικά δεδομένα, σύμφωνα με τα οποία η Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή επηρεάζει περίπου το 7,6% των παιδιών, δηλαδή ένα στα 14 παιδιά ή περίπου δύο παιδιά σε κάθε σχολική τάξη. Με βάση αυτό το ποσοστό, εκτιμάται ότι στην Κύπρο περίπου 4.400 παιδιά προσχολικής και δημοτικής εκπαίδευσης ενδέχεται να παρουσιάζουν τη διαταραχή.

Παρά τη συχνότητά της, η ΑΓΔ παραμένει σε μεγάλο βαθμό αθέατη, καθώς συχνά δεν αναγνωρίζεται έγκαιρα, με πιθανές επιπτώσεις στη μάθηση, στις κοινωνικές σχέσεις και στη συναισθηματική ανάπτυξη των παιδιών.

Τι είναι η Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή

Η Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή χαρακτηρίζεται από επίμονες δυσκολίες στην κατανόηση ή και στη χρήση της γλώσσας, οι οποίες δεν οφείλονται σε άλλη γνωστή αιτία, όπως η απώλεια ακοής ή η νοητική αναπηρία.

Τα παιδιά με ΑΓΔ μπορεί να δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να ακολουθήσουν οδηγίες, να βρουν τις κατάλληλες λέξεις, να σχηματίσουν προτάσεις ή να αφηγηθούν μια ιστορία.

Χωρίς την κατάλληλη υποστήριξη, οι δυσκολίες αυτές ενδέχεται να επηρεάσουν τη σχολική επίδοση, την ανάπτυξη του γραμματισμού, τις κοινωνικές σχέσεις και τη συναισθηματική ευημερία των παιδιών, με συνέπειες που μπορεί να συνεχιστούν και στην ενήλικη ζωή.

Τι περιλαμβάνει η πρώτη επιδημιολογική μελέτη στην Κύπρο

Το ερευνητικό έργο Early-DLD ξεκίνησε στις 5 Οκτωβρίου 2026 και έχει διάρκεια 24 μηνών. Συντονίζεται από το Εργαστήριο Επικοινωνίας, Ομιλίας και Γλώσσας (EPILOGo Lab) του Τμήματος Επιστημών Αποκατάστασης του ΤΕΠΑΚ, με επιστημονική υπεύθυνη τη Δρα Έλενα Θεοδώρου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια του Πανεπιστημίου.

Στο έργο συμμετέχουν ως εταίροι το Ερευνητικό Κέντρο Frederick, το Πανεπιστήμιο Κύπρου και το Center for Social Innovation (CSI).

Το έργο επικεντρώνεται σε τέσσερις βασικούς στόχους:

1. Καταγραφή της συχνότητας της διαταραχής στην Κύπρο: Μέσα από την πρώτη επιδημιολογική μελέτη θα εκτιμηθεί ο επιπολασμός της ΑΓΔ σε μικρά παιδιά, δημιουργώντας τη βάση για στοχευμένες παρεμβάσεις και τεκμηριωμένες πολιτικές.
2. Ανάπτυξη εργαλείου έγκαιρης ανίχνευσης: Θα αναπτυχθεί και θα αξιολογηθεί το πρώτο εργαλείο γλωσσικού ελέγχου προσαρμοσμένο στην κυπριακή γλωσσική πραγματικότητα, με στόχο να μπορεί να χρησιμοποιείται από εκπαιδευτικούς ήδη από το νηπιαγωγείο.
3. Διερεύνηση εφαρμογής προγράμματος στα σχολεία: Θα εξεταστεί η δυνατότητα εφαρμογής οργανωμένου προγράμματος ανίχνευσης στο σχολικό περιβάλλον, με τη συμμετοχή νηπιαγωγών, και θα διαμορφωθεί σχετική πρόταση πολιτικής.
4. Ενημέρωση και αξιοποίηση των αποτελεσμάτων: Τα ευρήματα θα κοινοποιηθούν σε λογοθεραπευτές, εκπαιδευτικούς, παιδιάτρους, οικογένειες και αρμόδιους φορείς, με στόχο την αξιοποίησή τους στην πράξη.

Το ΤΕΠΑΚ συμμετέχει στην παγκόσμια εκστρατεία ευαισθητοποίησης

Παράλληλα με την έναρξη του ερευνητικού έργου, το ΤΕΠΑΚ συμμετέχει στην παγκόσμια εκστρατεία ευαισθητοποίησης για την Αναπτυξιακή Γλωσσική Διαταραχή, με αφορμή τη σχετική Διεθνή Ημέρα, η οποία τιμάται κάθε χρόνο την τρίτη Παρασκευή του Οκτωβρίου.

Στο πλαίσιο της εκστρατείας, το κτήριο της Πρυτανείας φωταγωγήθηκε με μωβ χρώμα, ενώ μέλη του ακαδημαϊκού και ερευνητικού προσωπικού, καθώς και φοιτητές και φοιτήτριες του Πανεπιστημίου, συμμετέχουν σε δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.

Στόχος των δράσεων είναι η ευρύτερη ενημέρωση του κοινού, η έγκαιρη αναγνώριση της διαταραχής και η ενίσχυση της υποστήριξης προς τα παιδιά και τις οικογένειές τους.

Χρηματοδότηση του έργου

Το Early-DLD υλοποιείται μέσω του Προγράμματος «EXCELLENCE HUBS», στο πλαίσιο του Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «ΘΑλΕΙΑ 2021–2027», με συγχρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω του Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας.

Εντάσσεται στον τομέα προτεραιότητας «Οικονομικά της υγείας, διαχείριση υγείας, δημόσια υγεία και πολιτική» της Στρατηγικής Έξυπνης Εξειδίκευσης της Κύπρου (S3Cy), που δίνει έμφαση σε καινοτομίες για τη βελτίωση των υπηρεσιών υγείας, της πρόληψης και της ευημερίας του πληθυσμού.